Tứ Phủ là gì?
"Tứ Phủ" chỉ bốn phủ (miền) trong vũ trụ quan của tín ngưỡng thờ Mẫu: Thiên Phủ, Nhạc Phủ (Thượng Ngàn), Thoải Phủ và Địa Phủ. Đứng đầu là Vua Cha và Tam Tòa Thánh Mẫu, bên dưới là hệ thống Quan Lớn, Chầu Bà, Ông Hoàng, Thánh Cô, Thánh Cậu cùng các vị thần bản cảnh.
Nghi lễ tiêu biểu nhất là hầu đồng (lên đồng), trong đó thanh đồng nhập vai các vị thánh để ban lộc, chữa bệnh và cầu an. Câu "Tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẫu" nhắc hai đại lễ lớn nhất: giỗ Đức Thánh Trần (20/8) và giỗ Mẫu Liễu Hạnh (3/3) âm lịch.
Tam Tòa Thánh Mẫu
Ba (bốn) vị Thánh Mẫu tối cao cai quản các miền vũ trụ, đứng đầu hệ thống thần linh Tứ Phủ.
Ngũ Vị Tôn Quan
Năm vị Quan Lớn giúp việc cho Vua Cha và Thánh Mẫu, trấn giữ và giám sát các phủ.
Tứ Phủ Chầu Bà
Các vị Chầu Bà theo hầu Thánh Mẫu, phần nhiều là nữ thần miền thượng ngàn, gắn với các đền nổi tiếng.
Tứ Phủ Ông Hoàng
Mười vị Ông Hoàng, nhiều vị vốn là danh tướng, danh nhân được thần thánh hóa; nổi bật là Ông Bảy, Ông Mười.
Tứ Phủ Thánh Cô
Các Thánh Cô hầu cận Thánh Mẫu và Chầu Bà; được nhiều người cầu tài lộc, duyên may.
Tứ Phủ Thánh Cậu
Các Thánh Cậu — thường là các cậu bé linh thiêng, hầu cận và giúp việc trong hệ thống Tứ Phủ.
* Ngày tiệc có thể chênh lệch giữa các đền, phủ; đây là bản tổng hợp tham khảo phổ biến.
